ယြံ - ဂကူမန္တအ္ ညးဂမၜိဳင္အ ဵ-
ဂကူမန္ပု႙တအ္ဂွ္ ပႜဲကုႝမြဲအခိင္ေတံ ေကင္ႏြံကၜဳင္ကုႝ ကႜဳိင္ဗတာန္နန္ထဝ္၊ ေကင္ပၱန္ကၜဳင္လဝ္ ဍဳင္ဟံသာဝတ႘၊ ဍဳင္သုဝဏၰဘုံ ေကင္ႏြံ ကၜဳင္ကုႝကဆံင္အလံင္ ဘာသာ၊ သာသှာ၊ သုီကုႝ လိက္ပတ္ေယန္သှာင္ ဗြဲမခိုင္ကၜဳိက္တုဲ အခိင္ဂကူမန္တအ္ အုပ္ဓုပ္ကၜဳင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ ဍဳင္မန္ပု႙ ၐိုဟ္ၾသိဳဟ္သာာယ်ာသဿးဟြံေသင္၊ ပေရင္ပိုန္ျဒပ္ ပေရင္ကူ သာန္သြံရာန္အုိႆုီ ေဇှာ္ေမာဝ္တဵတက္ ဗြဲမေလာန္ရ။

လက္ထက္သဿိင္တိႆ (သကၠရာဇ္သာသှာ ၁၃၄၄) ၊ သဿိင္မႏုဟဝ္ (သကၠရာဇ္သာသှာ ၁၆၀၀)၊ သဿိင္တၜညးဒကာရတ္ပိ (သကၠရာဇ္သာသှာ ၂၀၈၁) ဂွ္ ဟိုတ္ႏူကုႝ ဂကူမန္တအ္ ထိင္ဒဝ္မင္မြဲ စုႝဒှာဍဳင္ဇကု ဟြံမာန္တုဲ ဍဳင္ဇကု ဒးလုီလာ္ ႏြံေရာင္၊ လကၠရဵအိုတ္ ပႜဲလက္ထက္သဿိင္မန္ ဗညာဒလ သကၠရာဇ္သာသှာ (၂၃၀၀) သကၠရာဇ္ခေရတ္ (၁၇၅၇) ဂွ္ ႏူကုႝသဿိင္ဗဿာ အံင္ေဇယ် ဗတိုက္သ႐ိုဟ္ပလုီပလာ္ေထာံ ဍဳင္မန္ဟံသာဝတ႘တဲု ဂကူမန္ပု႙တအ္ ဒးက်ၿဗီဳ ဒးဒွ္အာဘဝဍိက္ စုႝကုႝလဿဳဟ္ရ။ ဍဳင္မန္ေလင္ဒိုက္၊ ကႜဳိင္ဗတာင္နန္ထဝ္ ေသၜက္သၜံင္အာတုဲဗက္ဟြံဂတာပ္ ဘဝဂကူမန္တအ္ ဒးဒတုံေစွ္အာ စိုပ္အာ ပႜဲကုႝသဿဝ္ဂတာဇိုင္ ညးသၟာင္တအ္ရ။

ယြံ - ဂကူမန္ ညးဂမၜိဳင္အ ဵ-
ပဲႜကုႝအခိင္အခါ ဂကူမန္ပု႙ ဒးဒုင္ေဆာံေလင္အာ ဍဳင္ပု႙ ဘာသာသာသှာ၊ လိက္ပတ္ေယန္သှာင္ပု႙္တဲု ဂကူမန္ပု႙တအ္ ဗြဲမဂၜဳိင္ ဒးျပးဆာဲ ဒးၿဂိပ္ဒဵကၜဳင္ လၸာ္ဍဳင္ေသံဏအ္ဂွ္ ဂြံဗှတ္ (၂၅၀) သှာံ ျပင္ကၜဳင္ရ။ လဿဳဟ္ ႏူကုႝ ဨကရာဇ္တၜတိဍဳင္ေသံတအ္ ရံင္စံင္ကၜဳင္ ေတှာဝ္ဒေတာဝ္မန္ဍဳင္ေသံတအ္ နကုႝ ဓရ္ေမတၲာတုဲ ဂကူမန္ဍဳင္ေသံတအ္ ဂြံတန္တဵမံင္စံင္အာ ပႜဲကုႝ ဍဳင္ေသံဏအ္ ဗြဲမၐိုဟ္ ္ၾသိဳဟ္အိုတ္တဿဳိဟ္ရ။

ဆဂး ဒေတာဝ္ေတှာဝ္ဂကူမန္ပု႙ ေသွ္ဇဒဿံင္ ပႜဲကုႝဍဳင္မန္ေတံဂွ္ ဒဿာႏူကုႝ ဒးမံင္တန္တဵအာ ပႜဲကုႝသဿဝ္တဲ ညးမအုပ္ ဓုပ္သဿိင္ဗဿာတအ္တဲု ဟြံဂြံမံင္ ၐိုဟ္ဟ္ၾသိဳဟ္ဟ္ရ။ ပႜဲကုႝသကၠရာဇ္ခေရတ္ (၁၉၄၈) ႏူကုႝသဿိင္အဂၤလိက္တအ္ ကုႝေထာံ ပေရင္ဗၜးၐးကုႝဍဳင္ဗဿာတဲု ဂကူမန္တအ္ဂွ္ ဒးကေလင္ဒွ္အာ ဍိက္ဗဿာ မြဲဝါပၜန္ရ။ ႏူကုႝ အခိင္အဂၤလိက္တအ္ ကုႝဗၜးၐး ကုကဿိန္ဍဳင္ေတံတဲု ကႜဳိပ္သၠဳိပ္မန္တအ္ ကေလင္အာတ္မိက္ကၜဳင္ သြက္အေခါင္ဗၜးၐး ဂကူမန္တအ္ရ။ ဆဂး ဒဿာႏူကုႝ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္ဗဿာ ညးမှဳံလညာတ္ ဍန္ျဂက္တအ္ ကယ်ာန္ကၜဳင္ သြက္ဂြံကုႝ အေခါင္အရာဂကူမန္တုဲ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္မန္တအ္ ဒးရပ္လြဟ္ ပၜန္ဂတးကၜဳင္ရ။

ပႜဲကုႝ ဍဳင္ကြာန္ဂကူမန္ပု႙ဂွ္ အလုႝအသ႘ဗဿာတအ္ ကဿာတ္လဒုႝအေခါင္ဂကူမန္တအ္ရ။ ဂကူမန္တအ္ ဂြံေကၜံကၜက္အာ ႏူကုႝလၱဴတိဏအ္ဂွ္ ဖန္ငၛိတ္ကၜဳင္ နကုႝအေရဝ္၊ လိက္ပတ္၊ ေယန္သှာင္၊ ပေရင္ပညာ ေကုာံ ပေရင္အုပ္ဓုပ္တအ္ရ။ ဆဂး ဂကူမန္တအ္ဂွ္ ဂကူဇကု ညံင္ဟြံဂြံေကၜံကၜက္ဂွ္ ႐ုန္ဂစာန္ကၜဳင္ နဲနာနာသာ္ေရာင္။

ဟိုတ္ႏူကုႝ ပေရင္ပိုန္ျဒပ္ဟြံခိုဟ္၊ ဟိုတ္ႏူကုႝဒပ္ပှာန္ဗဿာတအ္ သၸဍဳႝဍဳိက္၊ ပ်ဲပ်ာံ၊ ဖံက္ပကဝ္အေခါင္အရာမှိဟ္တဲု ဂကူမန္တအ္ ဂၜဳိင္ကုႝဠက္ကိုဋ္ ဒးၿဂိပ္ဒဵ လုပ္ေကၜာန္စ ပႜဲဍဳင္ေသံ၊ ဍဳင္မေလဝ္ယွာ ေကုာံ ဍဳင္တှဟ္ဟ္တအ္ နကုႝ ဘဝ သဿာကေမၜာန္ရ။ ယဝ္ရ ဍဳင္ကြာန္ဇကုၐိုဟ္ၾသိဳဟ္၊ ပေရင္ပိုန္ျဒပ္ ခိုဟ္တဿဳိဟ္မၢး သြက္ဂြံလုပ္ေကၜာန္စ ပႜဲကုႝဍဳင္ညးတှဟ္ဂွ္ ဒွ္ဟြံေသင္ တန္တဵမံင္စံင္ဒဿံင္ ပႜဲဌာန္ေဒသဇကု ဗြဲမၐိုဟ္ၾသိဳဟ္မာန္ရ။

ယြံ - ဂကူမန္ ညးမဆာန္ဂကူ ေကုာံ သဿာကေမၜာန္ဂမၜဳိင္အဵ

(၁) ဂကူမန္ ႏူကုႝဍဳင္မန္ပု႙ေတံကုႝ ဂကူမန္ဍဳင္ေသံတအ္ ညံင္ဂြံမြဲျဒဟတ္တဲု သြက္ဂြံထိင္ဒဝ္အာ ဂကူ၊ ဘာသာ၊ သာသှာ၊ အခိုက္ကှာ ျပေဝဏ႘ဂွ္ ဂိုတ္ဂစာန္အာအိုတ္ညိ။
(၂) ဇဿာပ္ေကာန္ဂကူမန္တအ္ လညာတ္သမၲီဂကူ ေထက္ကုႝဒးႏြံ ဒးစင္ျခင္ ေဗၜတ္ဒး အုိႆုီတုဲ သြက္ပေရင္လိက္ပတ္ ေယန္သှာင္၊ ပေရင္ပညာ၊ ပေရင္ထတ္ယုက္၊ ပေရင္ဂယိုင္လမ်ီဳ၊ ေကုာံ ပေရင္မှိဟ္နာနာ ပႜဲဍဳင္မန္ေတံ ေသၢာံ ေဇှာ္ေမာဝ္ဂွ္ ဗုိင္ကုႝျဒဟတ္အိုတ္ညိ။
(၃) သဿာကေမၜာန္မန္ ကၜဳင္ေကၜာန္ကေမၜာန္ဍဳင္ေသံဂမၜဳိင္ သြက္ဂြံစန္ေဗၞာဝ္ ဂေကာံကေဠာံညးသၠအ္၊ သြက္ဂြံဒက္ပခိုင္ပၱဳိန္ ဂေကာံ၊ သြက္ဂြံဒက္ပၱဳိန္သၛိဇာဖိုင္ ပေရင္ဆက္ေစၜာံ ညးသၠအ္အိုတ္တဲု သြက္ဂြံေရင္တၜဳင္အာ ပေရင္ထံက္ပင္ အ႐ုီအဗင္ ညးသၠအ္မာန္ ဂိုတ္ဂစာန္အာအိုတ္ညိ ရဵဝြံ ဖတိုက္ဖေအာဝ္ဏာရ။

ဂေကာံည႘သဿဟ္ဂကူမန္ ေကုာံ ဂေကာံမဟာဇန္ဂမၜိဳင္
မာ္မြဲေစြက္၊ သကၠရာဇ္သာသှာ ၂၅၅၄

ဂေကာံမဟာဇန္ ဆက္ေစၜာံ ကုဂေကာံည႘သဿဟ္ဂကူမန္ ပႜဲလိက္လေလာင္တရးဏအ္ဝြံ
(၁) သမဂၢသဿာကေမၜာန္ရးမည
(၂) ဂေကာံဒက္ပၱန္အေခါင္အရာမှိဟ္ ပႜဲဍဳင္မန္
(၃) ဂေကာံအေခါင္အရာညးျဗဵ ေကုာံ ေကာန္ငၛာ္
(၄) ဂေကာံအာစာဘာမန္ (ဍဳင္ေသံ)
(၅) ဂေကာံမင္မြဲေယန္သှာင္မန္ (ဍဳင္ၐင္ကံက္)
(၆) ဂေကာံလ်းပညာသဿတ္မည္(ဍဳင္ၐင္ကံက္)
(၇) ဂေကာံသဿာကေမၜာန္ေဒသကာမၼရ႘
(၈) ဂေကာံသဿာကေမၜာန္ေဒသဍဳင္ေမဝ္ဆံက္
(၉) ဂေကာံသဿာကေမၜာန္ေဒသဍဳင္တရာတ္
(၁၀) ဂေကာံသဿာကေမၜာန္ေဒသဍဳင္မဟာခ်ာဲ
(၁၁) ဂေကာံလ်းသာသှာဍဳင္သူရာတ္
(၁၂) ဂေကာံစရာဲၐိုပ္ထဝ္ဍဳင္ဟာတ္ယာဲ
(၁၃) ဂေကာံလ်းေစတနာဍဳင္ပူေကက္
(၁၄) ဂေကာံထံက္ပင္သာသှာဍဳင္ဖာန္ငၛာ
(၁၅) ဂေကာံဟံင္ျပာ္ဂကူမန္ ဍဳင္တၠံသမုဲ
(၁၆) ဂေကာံပၜတရဵသာသှာ ဍဳင္စေရဲ
(၁၇) ဂေကာံထံက္ပင္သာသှာနန္ထပူရ႘
(၁၈) ဂေကာံသဿာကေမၜာန္ေဒသပထုမ္ဌာန႘
(၁၉) ဂေကာံလ်းလိက္ပတ္မန္ (ကြာန္လွာ)
(၂၀) ဂေကာံဗုဒၶသာသှာေဒသသူရာတ္
(၂၁) ဌာန္ဒတန္ေယန္သှာင္ေကာန္ဂကူမန္ (ဍဳင္ဝင္က)

ညးမေသာင္ကလးပ႐ိုင္ သြက္လိက္လေလာင္တရးဏအ္
(က) နာဲသုန္ဓုန္ (၀၈၂ ၂၄၀ ၆၆၅၉)
(ခ) နာဲကသုမန္ (၀၈၁ ၃၆၅ ၉၁၄၀)